وحدتش عبارت است از اتصال امتداد در جهات سه‌گانه ) و گاهى واحد بالتركيب است ( مانند بدن انسان و حيوان كه داراى تركيب طبيعى است و يا معجون مركب از داروهاى مختلف كه در اثر ارتباط اجزا و يا اختلاط اجزا ، به صورت موجود واحدى مركب از اجزاى گوناگون درآمده و داراى تركيب صناعى است ) . قسم اول ( يعنى آن كه در خارج به هيچ‌وجه قابل قسمت نيست ) يا اين كه داراى وضع ( يعنى قابل اشارهء حسيه ) است مانند نقطه ( كه نهايت خط و قابل اشارهء حسيه است ) و يا اين كه داراى وضع و قابل اشارهء حسيه نيست ، اين چنين موجود واحدى جوهرى است مفارق ( و مجرد از ماده و لواحق ماده ) مانند عقل و نفس و بايد دانست كه شرف و فضيلت هر موجودى به سبب غلبه وحدت است در آن ، هر چند موجودى ( اگر چه از يك جهت و يا چندين جهت داراى كثرت باشد ) خالى از نوعى از وحدت نيست حتى اين كه عدد عشره ( در عين داشتن كثرت آحاد ) ، در عشريت ( كه مرتبه‌اى است از مراتب اعداد ) داراى وحدت است بلكه در حقيقت ، عشره براى خود ( و نسبت بدين مرتبه از وجود ) واحد است . ( يعنى يك واحدى است از مراتب اعداد چنان كه مىگوييم يك عشره و يا ده عشره و يا صد عشره مثلا ) و نسبت به غير ( يعنى نسبت به ساير مراتب اعداد و همچنين نسبت به آحادى كه از آن‌ها تأليف يافته است ) عشره است . پس هر چيزى كه وجودش از كثرت دور تر است از ماسواى خود ( كه داراى كثرت و يا كثرت بيش‌ترى است ) اكمل است . واقعه - يكى از سوره‌هاى قرآن است ملا صدرا مىگويد منظور از كلمهء واقعه در سورهء واقعه قيامت است كه حتمى الوقوع است . « 1 » واهمه - يكى از قواى باطنى و يا يكى از قوتهاى پنج‌گانه باطنى است . ملا صدرا قواى ذاكره ، واهمه و متخيله را در يك فصل بررسى كرده و گويد اما متخيله كه به اعتبار اين كه ناطقه او را به كار دارد مفكره هم ناميده‌اند يعنى اگر ناطقه او را در ترتيب فكر به كار دارد مفكره ناميده‌اند . پاره‌اى در مقام اثبات اين معنى كه متخيله غير از ساير قوى است گفته‌اند كه فعل و عمل غير از ادراك و نظر است و در اين ترديدى نيست و ما مىتوانيم كه پاره‌اى از صورت‌هاى محسوسه را با پاره‌اى ديگر تركيب كنيم و همين‌طور پاره‌اى از صور محسوسه را از پاره‌اى ديگر تحليل و تفصيل كنيم به آن نحو كه در خارج ديده‌ايم و مثلا حيوان دو سر بسازيم و يا حيوانى كه سر پرنده دارد و يا پرنده‌اى كه سر حيوان دارد و يا كله آدم دارد و يا دريايى از حيات بسازيم و غيره . اين گونه تصرفات كار قوت‌هاى معروف مانند حافظه و . . . نيست و قوه‌اى بايد كه اين كارها را انجام دهد . ملا صدرا ثابت مىكند كه واهمه و ذاكره كارشان آن كارهاى ياد شده نيست و قوه ديگرى است كه آن را متخيله ناميده‌اند . خيال . وجوب - - واجب . وجود - وجود يعنى هستى . يكى از مباحث بسيار دشوار در فلسفهء ملا صدرا بحث از وجود و اطلاقات آن مىباشد . مسأله وجود از ديدگاه ملا صدرا اساس فلسفهء الهى است ، هم الهى به معنى اعم و هم الهى به

--> ( 1 ) تفسير سوره واقعه ، ص 135 .